TỪ CHẤM ĐIỂM VĂN
___ĐẾN CÁCH TỰ HỌC CHO NGƯỜI KHÔNG GIỎI
(Đừng quá sa đà vào việc bới móc lỗi lầm hay khuyết điểm của người khác.)
Con người không ai hoàn hảo.
---
Mấy hôm trước tôi thấy rất nhiều người tranh cãi về đề Văn.
Người chê đề.
Người chê người ra đề.
Người chê Steve Jobs.
Người chê Elon Musk.
Người chê cả Bộ Giáo dục.
Tôi không quan tâm lắm đến chuyện đó.
Điều tôi quan tâm là:
Nếu gặp đề này, một học sinh bình thường phải làm thế nào?
Đặc biệt là những bạn tự nhận mình dốt Văn.
---
Tôi từng rất dốt Văn.
Điểm Văn đại học của tôi từng là 1,5 điểm.
Sau đó phải học lại từ đầu.
Đọc lại tiếng Việt từ lớp 1 đến lớp 12.
Rồi tập viết báo.
Rồi kiếm sống bằng nghề viết.
Nên tôi nhìn đề Văn theo góc độ rất thực dụng.
Làm sao để có điểm.
Chứ không phải làm sao để tranh cãi.
---
Sau khi xem đáp án và rubric chấm điểm của Bộ Giáo dục, tôi thấy nhiều người đang hiểu sai bản chất câu hỏi.
Đề không yêu cầu:
* Steve Jobs sinh năm nào.
* Elon Musk giàu bao nhiêu.
* Mark Zuckerberg học trường gì.
Rubric ghi rất rõ:
> Từ góc nhìn của người trẻ, đề xuất các giải pháp để Việt Nam có những nhà phát minh công nghệ mang tầm vóc thế giới.
Nói cách khác:
* Thứ được chấm là tư duy và lập luận.
* Không phải trí nhớ.
---
Nếu là tôi đi thi, cách làm rất đơn giản.
### Bước 1: Xác định đúng vấn đề
Đề đang hỏi:
> Làm thế nào để Việt Nam có những nhà phát minh công nghệ mang tầm vóc thế giới?
Chỉ cần hiểu đúng câu hỏi là đã có điểm.
---
### Bước 2: Chọn cấu trúc
Trong trường phổ thông, chỉ cần biết:
* Diễn dịch.
* Quy nạp.
* Tổng - Phân - Hợp.
(Bài trước tôi đã giải thích khá kỹ.)
Là đủ dùng.
Bộ cũng ghi rõ thí sinh có thể trình bày theo diễn dịch, quy nạp hoặc phối hợp.
Không hề bắt buộc văn mẫu.
---
### Bước 3: Tìm 3 ý chính
Đây mới là phần quan trọng.
Tôi từng nói trong bài trước:
Tôi rất thích số 3.
Ba ý đủ để diễn đạt.
Hai ý thường hơi thiếu.
Bốn ý trở lên rất dễ lan man.
Điều thú vị là đáp án của Bộ thực chất cũng đang chia thành các nhóm ý.
Về cá nhân:
* Nhận thức.
* Thái độ.
* Hành động.
Về xã hội:
* Giáo dục.
* Chính sách.
* Môi trường sáng tạo.
Nói cách khác, tìm được 3 ý là đã có khung để triển khai.
---
Ví dụ rất đơn giản:
Ý 1:
Người trẻ cần có khát vọng và tư duy đổi mới.
Ý 2:
Người trẻ cần học tập, nâng cao năng lực và ngoại ngữ.
Ý 3:
Xã hội cần tạo môi trường để người trẻ sáng tạo và thử nghiệm.
Triển khai từng ý.
Kết luận lại.
Là thành bài.
---
Nhiều người hỏi:
"Không biết Steve Jobs là ai thì viết thế nào?"
Theo tôi:
Biết thì tốt.
Biết nhiều càng tốt.
Tất nhiên hiểu về Steve Jobs, Elon Musk hay các nhân vật được nhắc tới vẫn là một lợi thế.
Nhưng đó không phải yếu tố quyết định.
Bởi đề nghị luận xã hội chủ yếu kiểm tra khả năng lập luận.
Không phải kiểm tra trí nhớ.
Nếu nắm được cấu trúc, biết triển khai ý và trả lời đúng câu hỏi, vẫn có thể làm bài tốt.
---
Điều thú vị là rất nhiều người lớn đang tranh cãi dữ dội về đề thi.
Trong khi đáp án chính thức lại khá đơn giản.
Nó không yêu cầu học sinh trở thành chuyên gia công nghệ.
Không yêu cầu thuộc lòng tiểu sử Steve Jobs.
Nó chỉ yêu cầu các em suy nghĩ:
> Từ góc nhìn của mình, cần làm gì để Việt Nam có thêm những người tạo ra giá trị lớn?
Đó vốn là một câu hỏi mở.
---
Còn về chuyện học tập.
Tôi luôn có một quan điểm rất đơn giản:
Đừng học đối phó.
Ngày xưa học tiếng Trung, tôi mượn một cuốn Tân Hoa Từ Điển.
Rồi đọc.
Rồi chép.
Chép từ đầu đến cuối.
Mất gần ba tháng.
Tôi không quan tâm giáo trình đang học đến bài nào.
Không quan tâm thầy cô đã giảng đến đâu.
Tôi chỉ quan tâm mình biết được bao nhiêu.
Tôi còn nhớ hồi đó có thầy giáo từng nói:
> Không ai đọc hết một cuốn từ điển cả.
Tôi nghe xong thấy hơi cay mũi.
Không ai đọc thì tôi đọc.
Không ai chép thì tôi chép.
Ba tháng sau tôi chép xong cả cuốn từ điển.
Không phải để khoe.
Mà để chứng minh với chính mình rằng rất nhiều giới hạn chỉ tồn tại trong suy nghĩ của con người.
---
Bởi tôi luôn thấy lạ:
* Tại sao phải đợi người khác dạy rồi mới học?
* Tại sao phải đợi giáo trình có rồi mới biết?
Tinh thần tự học mới là thứ quyết định một người đi xa đến đâu.
Văn học cũng vậy.
Ngoại ngữ cũng vậy.
Phong thủy cũng vậy.
Hay bất kỳ lĩnh vực nào khác cũng vậy.
---
Nói những điều này không phải để bênh vực ai.
Tôi không quen ai trong Bộ Giáo dục.
Cũng không quan tâm đời tư của bất kỳ ai.
Tôi chỉ thấy rất nhiều người đang
dành quá nhiều thời gian để tranh luận về đề thi.
Nhưng lại ít người bàn đến cách học.
Trong khi điều quan trọng hơn là:
Nếu gặp một vấn đề khó, bạn chọn cách
đổ lỗi hay chọn cách học hỏi?
Ngày xưa nhận 1,5 điểm Văn, tôi hoàn toàn có thể đổ lỗi cho đề.
Nhưng tôi chọn học lại từ đầu.
Có lẽ đó là một trong những quyết định đúng nhất của tuổi trẻ.
Bởi rất nhiều khi, thứ ngăn cản
chúng ta tiến bộ không phải là đề thi.
Mà là việc chúng ta từ chối
nhìn nhận điểm yếu của chính mình.
Chấp nhận mình chưa biết, không phải là thất bại.
Đó thường là điểm khởi đầu của sự trưởng thành.
Bài viết này được hỗ trợ bởi AI và biên tập bởi Thầy Linh. Mọi nội dung đã qua kiểm chứng nguồn trước khi xuất bản.